Μια πυρκαγιά σε χώρο εργασίας μπορεί να ξεκινήσει από κάτι απλό: ένα φθαρμένο καλώδιο, ένα μηχάνημα χωρίς συντήρηση, υλικά αποθηκευμένα σε λάθος σημείο. Η πυρασφάλεια είναι το σύνολο των μέτρων που μειώνουν την πιθανότητα να συμβεί κάτι τέτοιο και περιορίζουν τις συνέπειες, αν συμβεί. Για μια επιχείρηση δεν είναι μόνο θέμα ασφάλειας. Είναι και προϋπόθεση για να λειτουργεί νόμιμα.
Σε αυτόν τον οδηγό θα βρείτε τι ορίζει το πλαίσιο, ποια μέτρα χρειάζονται, πώς διαφέρουν οι απαιτήσεις ανά τύπο χώρου και ποια είναι τα πρακτικά βήματα για να είναι μια επιχείρηση καλυμμένη.
Τι είναι η πυρασφάλεια
Ο όρος πυρασφάλεια περιγράφει τρία πράγματα μαζί:
- Πρόληψη: να μην ξεκινήσει φωτιά, με σωστή συντήρηση, αποθήκευση υλικών και τήρηση κανόνων.
- Ετοιμότητα: να υπάρχουν τα κατάλληλα μέσα και άνθρωποι που ξέρουν να τα χρησιμοποιούν.
- Αντίδραση: να γίνεται γρήγορα η ειδοποίηση, η πρώτη κατάσβεση και η ασφαλής εκκένωση.
Συχνά χρησιμοποιείται και ο όρος πυροπροστασία, κυρίως για τα τεχνικά μέτρα και μέσα του κτιρίου. Στην πράξη οι δύο όροι καλύπτουν το ίδιο πεδίο.
Το νομικό πλαίσιο
Οι υποχρεώσεις μιας επιχείρησης προκύπτουν από περισσότερα από ένα κείμενα:
- Κανονισμός Πυροπροστασίας Κτιρίων (Π.Δ. 41/2018): ορίζει τις απαιτήσεις πυροπροστασίας ανάλογα με τη χρήση του κτιρίου. Για παλαιότερα κτίρια εφαρμόζεται, κατά περίπτωση, ο προγενέστερος κανονισμός (Π.Δ. 71/1988).
- Πυροσβεστικές διατάξεις: εξειδικεύουν τα μέτρα για συγκεκριμένες κατηγορίες επιχειρήσεων και εγκαταστάσεων. Η Πυροσβεστική Διάταξη 14/2014 αφορά την οργάνωση και την εκπαίδευση του προσωπικού σε θέματα πυροπροστασίας.
- Νομοθεσία για την υγεία και ασφάλεια στην εργασία (Ν. 3850/2010): ο εργοδότης έχει τη γενική υποχρέωση να λαμβάνει μέτρα πρόληψης και να προετοιμάζει το προσωπικό για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ποιες ακριβώς διατάξεις εφαρμόζονται σε μια επιχείρηση εξαρτάται από τη χρήση, το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του χώρου.
Μελέτη πυρασφάλειας και πιστοποιητικό πυροπροστασίας
Δύο έννοιες που συχνά μπερδεύονται:
- Η μελέτη πυρασφάλειας καθορίζει τα μέτρα και τα μέσα που χρειάζεται ο συγκεκριμένος χώρος. Την εκπονούν εξειδικευμένοι μηχανικοί.
- Το πιστοποιητικό πυροπροστασίας το εκδίδει η Πυροσβεστική Υπηρεσία, για τις χρήσεις όπου προβλέπεται, αφού έχουν εφαρμοστεί τα απαιτούμενα μέτρα.
Με απλά λόγια, η μελέτη και η εφαρμογή της είναι η βάση. Το πιστοποιητικό είναι η επίσημη επιβεβαίωση.
Μέτρα παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας
Παθητική πυροπροστασία
Αφορά το ίδιο το κτίριο και τον τρόπο που περιορίζει τη φωτιά και τον καπνό: πυράντοχες κατασκευές και πόρτες, διαχωρισμοί χώρων, οδεύσεις διαφυγής, έξοδοι κινδύνου και σήμανση.
Ενεργητική πυροπροστασία
Αφορά τα συστήματα και τα μέσα που ανιχνεύουν, ειδοποιούν και κατασβήνουν: πυρανίχνευση, συναγερμός, φωτισμός ασφαλείας, πυροσβεστήρες, πυροσβεστικές φωλιές και, όπου απαιτούνται, συστήματα αυτόματης κατάσβεσης.
Και τα δύο χρειάζονται συντήρηση. Ένας πυροσβεστήρας που δεν έχει ελεγχθεί ή μια έξοδος κινδύνου που έχει γίνει αποθήκη ακυρώνουν στην πράξη τη μελέτη.
Πυρασφάλεια ανά τύπο χώρου
Οι απαιτήσεις δεν είναι ίδιες για όλους. Μερικά παραδείγματα για το τι λαμβάνεται υπόψη:
- Καταστήματα: ο αριθμός των πελατών που μπορεί να βρίσκονται ταυτόχρονα στον χώρο, οι έξοδοι και η αποθήκευση εμπορευμάτων.
- Καταλύματα, ξενοδοχεία και ενοικιαζόμενα δωμάτια: οι επισκέπτες δεν γνωρίζουν τον χώρο και μπορεί να κοιμούνται, οπότε η έγκαιρη ειδοποίηση και η σαφής σήμανση διαφυγής έχουν ιδιαίτερη σημασία.
- Φροντιστήρια και εκπαιδευτήρια: παρουσία παιδιών και νέων, που χρειάζονται καθοδήγηση κατά την εκκένωση.
- Βιοτεχνίες, αρτοποιεία και μονάδες παραγωγής: θερμικές διεργασίες, μηχανήματα και εύφλεκτες πρώτες ύλες αυξάνουν το πυροθερμικό φορτίο.
- Γραφεία: συνήθως χαμηλότερος κίνδυνος, αλλά και εδώ χρειάζονται μέσα πυρόσβεσης, σήμανση και ενημερωμένο προσωπικό.
Για κάθε χρήση ισχύουν συγκεκριμένες διατάξεις. Γι’ αυτό το πρώτο βήμα είναι πάντα η σωστή αποτύπωση του χώρου.
Ο ρόλος του Τεχνικού Ασφαλείας
Ο Τεχνικός Ασφαλείας είναι αυτός που παρακολουθεί την πυρασφάλεια στην καθημερινή λειτουργία:
- επιθεωρεί τους χώρους και εντοπίζει ελλείψεις ή επικίνδυνα σημεία
- ελέγχει αν τα μέτρα της μελέτης εφαρμόζονται και αν ο εξοπλισμός συντηρείται
- συμμετέχει στην ενημέρωση και την εκπαίδευση του προσωπικού
- οργανώνει ασκήσεις εκκένωσης
- επισημαίνει πότε χρειάζεται επικαιροποίηση της μελέτης
Η εκπαίδευση του προσωπικού
Τα μέσα πυρόσβεσης είναι χρήσιμα μόνο αν κάποιος ξέρει να τα χρησιμοποιήσει. Η εκπαίδευση πυρασφάλειας με πρακτική άσκηση προετοιμάζει τους εργαζόμενους να χρησιμοποιούν πυροσβεστήρες και πυροσβεστικό δίκτυο και να ακολουθούν το σχέδιο εκκένωσης. Για το θεωρητικό μέρος υπάρχει και η επιλογή του e-learning.
Λίστα ελέγχου για επιχειρήσεις
Μια επιχείρηση είναι σε καλό δρόμο όταν:
- Έχει μελέτη πυρασφάλειας που αντιστοιχεί στη σημερινή χρήση του χώρου.
- Έχει τα πιστοποιητικά που απαιτούνται για τη δραστηριότητά της, σε ισχύ.
- Ο εξοπλισμός είναι στη θέση του, προσβάσιμος και συντηρημένος.
- Οι έξοδοι και οι διάδρομοι διαφυγής είναι ελεύθεροι και σημασμένοι.
- Το προσωπικό έχει εκπαιδευτεί και ξέρει τους ρόλους του.
- Γίνονται τακτικοί έλεγχοι και ασκήσεις εκκένωσης.
- Η μελέτη επικαιροποιείται κάθε φορά που αλλάζει η χρήση ή η διαρρύθμιση.
Συχνές ερωτήσεις
Ποια είναι η διαφορά πυρασφάλειας και πυροπροστασίας;
Στην καθημερινή χρήση οι όροι ταυτίζονται. Η πυροπροστασία χρησιμοποιείται συχνότερα για τα τεχνικά μέτρα του κτιρίου, ενώ η πυρασφάλεια για το σύνολο της πρόληψης και της ετοιμότητας.
Ποιος εκδίδει το πιστοποιητικό πυροπροστασίας;
Η Πυροσβεστική Υπηρεσία, για τις χρήσεις όπου προβλέπεται, αφού εφαρμοστούν τα μέτρα που απαιτούνται.
Τι γίνεται αν μια επιχείρηση δεν συμμορφώνεται;
Μπορεί να επιβληθούν πρόστιμα ή και διακοπή λειτουργίας. Το σημαντικότερο όμως είναι ο κίνδυνος για τους ανθρώπους σε περίπτωση πυρκαγιάς.
Η Biosafety, ως ΕΞΥΠΠ, υποστηρίζει επιχειρήσεις σε όλο το φάσμα της πυρασφάλειας: μελέτες πυρασφάλειας, εκπαίδευση προσωπικού και Τεχνικό Ασφαλείας. Επικοινωνήστε μαζί μας για να αξιολογήσουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σας.